دُرّة المعالی

(-1347ق)

وی دختر سید علی شمس المعالی، پزشک مخصوص ناصرالدین شاه، و از زنان دانشمند شیعه و پیشتازان آزادیخواه و نخستین بنیانگذار دبیرستان دخترانه ایران بود. او علوم عربی و فنون ادب را نزد پدر و مادرش ربابه مرعشی آموخت. سپس علوم جدید و مدارج عالی را در حوزه درس علمای بزرگ عصر خویش در تهران فرا گرفت. در سال 1322 ق مدرسه دختران را در محله عرب های تهران تأسیس نمود و معلمان آن را میان خویشان و بستگان خود که اغلب از زنان دانشمند و فاضله و تجدّد خواه بودند انتخاب کرد. اقدام دره المعالی از طرف مرتجعین و گرو های قشری مورد اعتراض و طعن قرار گرفت.

اما با توجه به استقبال فراوان دختران مجبور شد، مدرسه خود را به خانه ای در پامنار انتقال دهد. او مدرسه ای نیز در کوچه ناظم الدوله تأسیس کرد که اختصاص به کودکان یتیم و بی سرپرست داشت، و در ماه مبارک رمضان علاوه بر انفاق به مستمندان و افطاری سخاوتمندانه، مجالس مذهبی و دعا برپا می کرد. او در سال 1327 ق به عنوان اعتراض به قرارداد سال 1907 م که کشور را رسماً تحت نفوذ انگلستان و روسیه قرار داده بود به مخالفت پرداخت و حزبی از زنان تهران تشکیل داد و در مجلس شورای ملی حضور یافته و آنان را از امضای قرارداد برحذر داشتند و مردم را به تحریم کالاهای خارجی و استفاده از محصولات داخلی تشویق نمود. سرانجام به سال 1347ق در تهران بر اثر سکته قلبی درگذشت و برحسب وصیت خودش در خانه شخصی خود در خیابان سقاباشی به خاک سپرده شده.